Slag in ‘t lijf
Op een avond ben ik op een boerderij in Zuidveen een schaap aan het verlossen. De telefoon gaat: “Kun je vanavond nog even bij een koe komen kijken?”, zegt een veehouder uit de buurt van Kuinre. “Ze vreet niets meer, ik vertrouw het niet.” “Ik kom straks wel even” zeg ik en ga verder met het schaap.
Als ik het eerste lam goed heb gelegd wordt hij snel geboren. Het tweede lam komt er bijna vanzelf uit. De lammeren worden door hun moeder schoongelikt, waarbij het moederschaap knort van trots.
“Gelukkig leven ze nog”, zegt de veehouder. “Ja, mooi op tijd gebeld. Nou, tot kijk!” en ik stap in mijn auto om naar Kuinre te rijden.
Op de boerderij aangekomen stap ik de stal binnen. De veehouder staat met zijn vrouw in de ziekenstal bij de koe. Het is een prachtige, grote koe. Ze laat haar oren echter hangen en haar ogen staan dof. ”Ze heeft al anderhalve dag niet gegeten en ligt de hele dag op één plek. Terwijl ze anders altijd als eerste in de melkstal staat. Het is onze mooiste koe”, zegt de veehouder bezorgd.
Ik begin mijn onderzoek: temperaturen, luisteren naar het hart, de longen en de buikgeluiden. De koe heeft een ondertemperatuur en de pens ligt helemaal stil (normaal hoor je twee keer per minuut een pensbeweging). “Ze is goed ziek” zeg ik en pak een lange handschoen om in de buik te kunnen voelen.
In de buik is voelbaar dat de baarmoeder met het kalf erin om zijn as is gedraaid. Hiermee wordt de baarmoeder afgekneld en komt zowel het kalf als de koe in gevaar. “Er zit een slag in ’t lijf, we moeten proberen de baarmoeder weer goed te draaien.” De boerin vraagt of ik een emmer schoon water nodig heb. Ik trek mijn verlospak aan en was de koe met het water. Met mijn hand ga ik door de baarmoedermond tot in de baarmoeder, waar ik de kop en de voorpoten van het kalf kan voelen. Terwijl ik tegen de hals en schouder van het kalf duw, probeer ik het kalf met baarmoeder en al om zijn as te laten draaien. Het kalf is zwaar en ik krijg hem niet ver genoeg omhoog. “Arie, kun je met je rug onder de buik van de koe kruipen en zo proberen het kalf wat omhoog te duwen?”, vraag ik en de boer kruipt half onder de koe. “Even wachten, ja, nu duwen!” zeg ik en ik merk dat er beweging in komt; het kalf rolt om zijn as en de slag is uit de baarmoeder. “Het is gelukt” zeg ik opgelucht en de veehouder kijkt ook een stuk minder zorgelijk. “Ik hoop dat het kalf nog leeft”, zegt hij.
De koe is goed ontsloten en we kunnen het kalf meteen geboren laten worden. Het is een mooi levend kalf en de koe komt er ook zonder kleerscheuren vanaf. Iedereen is blij met de goede afloop; de koe ook; hij valt aan op de berg vers voer die in het hok ligt, begint fanatiek het kalf schoon te likken en drinkt twee grote emmers water op, die de boer intussen opgehaald heeft.
Fotobijschrift: dierenarts Karin Hogendoorn tijdens een avonddienst bij een koe.
Uit de praktijk
Meer onderwerpen uit de praktijk vindt u hier